Ücretsiz izin nedir, nasıl işler?
Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin belirli bir süre askıya alınmasıdır. Çalışan çalışmaz, işveren ücret ödemez, sözleşme sona ermez.
Yıllık izin ve mazeret izninden en önemli farkı şudur: ücretsiz izin kanunen genel bir hak değildir. Kanunda sayılan iki istisna dışında tarafların anlaşmasına bağlıdır — çalışan talep eder, işveren kabul eder veya etmez.
Son güncelleme:
Ücretsiz izin bir hak mı, yoksa işverenin onayına mı bağlı?
Genel olarak onaya bağlıdır. İşveren ücretsiz izin talebini reddedebilir; keza işveren tek taraflı olarak çalışanı ücretsiz izne de çıkaramaz — bunun için çalışanın yazılı onayı gerekir. Onay olmadan yapılan tek taraflı ücretsiz izin uygulaması, çalışana haklı nedenle fesih imkânı verebilir.
Kanunda ücretsiz iznin açıkça düzenlendiği iki hâl vardır:
- Yol izni: Yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışana, talebi hâlinde gidiş-dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz izin verilir.
- Doğum sonrası ücretsiz izin: Analık izninin bitiminden sonra, talep hâlinde 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre yıllık izin hakedişinde dikkate alınmaz.
Yıllık izinde yol izni ve doğum sonrası ücretsiz izin, talep hâlinde verilmesi gereken hâllerdir. Bunların dışındaki ücretsiz izinler tarafların anlaşmasına tabidir.
Ücretsiz izin neyi etkiler?
| Konu | Etki | Açıklama |
|---|---|---|
| Ücret | Ödenmez | İzin süresince ücret hak edilmez |
| SGK primi | Yatmaz | Sözleşme askıda olduğu için prim ödenmez |
| Yıllık izin hakedişi | Sayılmaz | Hakediş tarihi izin süresi kadar ileri kayar |
| Kıdem hesabı | Genelde sayılmaz | Askı süresi kıdeme eklenmez |
| İş sözleşmesi | Askıda | Sona ermez; süre bitiminde kendiliğinden canlanır |
En çok gözden kaçan sonuç: hakediş tarihi kayar
Ücretsiz izin süresince iş sözleşmesi askıda olduğu için bu günler yıllık izin hakedişinde çalışılmış sayılmaz. Sonuç şu: yıllık izin hakkının doğduğu tarih, kullanılan ücretsiz izin kadar ileri kayar.
Örnek: 1 Mart 2025’te işe başlayan bir çalışan 20 gün ücretsiz izin kullanırsa, bir yıllık kıdemi 1 Mart 2026’da değil yaklaşık 21 Mart 2026’da dolar. Kısa sürelerde etkisi küçüktür; altı aylık bir doğum sonrası ücretsiz izinde ise hakediş tarihi yarım yıl ötelenir.
İşverenin yıl içinde verdiği ücretli veya ücretsiz izinler, yıllık izne mahsup edilemez. Yani ücretsiz izin, yıllık izin yerine sayılamaz.
Ücretsiz izin ile mazeret izni karıştırılmamalı
Mazeret izni kanunun belirli olaylar için tanıdığı ücretli izindir: evlenme 3 gün, birinci derece yakının ölümü 3 gün, eşin doğum yapması 5 gün. Bunlar için ücretsiz izin kullandırmak yanlıştır. Ayrıntı mazeret izni sayfasında.
İzinler.com ücretsiz izni nasıl tutuyor?
Ücretsiz izin dört izin türünden biridir ve yıllık izin bakiyesine dokunmaz: talep kayda geçer, onaydan geçer, takvime yazılır, ama kalan yıllık izin günü değişmez.
Bir noktayı açıkça belirtmek gerekir: İzinler.com ücretsiz izin nedeniyle hakediş yıldönümünü otomatik olarak ötelemez. Hakediş dönemi işe giriş tarihinden hesaplanır. Uzun süreli bir ücretsiz izinden sonra — örneğin doğum sonrası altı aylık izinde — çalışanın işe giriş tarihini veya açılış bakiyesini elle düzeltmek gerekir. Bu adımda destek veriyoruz; kısa ücretsiz izinlerde pratikte fark oluşturmaz.
İlgili sayfalar
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Toplu iş sözleşmeniz veya iş sözleşmeniz kanundaki asgari sürelerden daha geniş haklar tanıyabilir.